środa, 26 kwietnia 2017

MODERNIZM ORAZ POSTMODERNIZM W ARCHITEKTURZE SAKRALNEJ WROCŁAWIA

       Kościół to nie tylko miejsce odprawiania mszy świętych i nabożeństw, ale również przepełnione artystyczno-rzemieślniczą wizją dzieło architektoniczne. Architektura sakralna, rodząca się współcześnie z modernistycznych oraz postmodernistycznych założeń, stawia na prostotę, co w zderzeniu z pełnym majestatu gotykiem i pełnym ekspresji barokiem, można uznać wręcz za profanację – można jednak też odkryć w tej prostocie wdzięk oraz głębię i się nią zachwycić. Słusznie bowiem, doceniając czasy, w których żyjemy, głosił filozof Jean-Paul Sartre: Może istnieją czasy piękniejsze, ale te należą do naszych. Najsłynniejsze obiekty sakralne powstałe w nowoczesnym nurcie to m. in.: Kościół św. Józefa Rzemieślnika ze Zgromadzeniem Misji św. Wincentego a Paulo, kościół Ducha Świętego, kościół Jezusa Chrystusa Króla i kościół św. Stanisława Kostki.






Kościół Ducha Świętego
       Sztuka organiczna to modernistyczna maniera w sztuce XX wieku, wedle którego kultura powinna naśladować naturę, co objawia się w plastyczności i żywiołowości dzieł sztuki. Kościół Ducha Świętego na wrocławskim Gaju to czołowy przykład architektury organicznej w nadodrzańskiej metropolii. Co więcej, zasługuje na miano perły architektury dobry modernizmu i tak też się go niekiedy nazywa. Architektura organiczna, której znamię posiada kościół Ducha Świętego, perfekcyjnie współgra z symboliką jego patrona – wśród wielu dowodów na to znajduje się fenomenalne malowidło projektu Tadeusza Zipsera, Rola i działalność Ducha Świętego w Starym i Nowym Testamencie, prezentujące Bramę Królestwa Niebieskiego otoczoną postaciami oraz wydarzeniami staro- i nowotestamentowymi, które łączy i odnawia Osoba Ducha Świętego. Choć postawiony w nurcie modernistycznym, swoimi licznymi witrażami i strzelistymi kształtami czyni ukłon dla gotyku, zaś skrzydłowe schody i wielkie malowidło wypełniające prezbiterium to ukłon dla baroku. Jego architektura odwołuje się również do międzynarodowej sztuki sakralnej, stąd wieża kościoła Ducha Świętego we Wrocławiu wykazuje pokrewieństwo względem wieży kościoła św. Barbary w Kutnej Horze, nawiązując tym do faktu, że Polska przyjęła w 966 roku chrzest od Czech.  Obiekt autorstwa Waldemara Wawrzyniaka, Jerzego Wojnarowicz oraz Tadeusza Zipsera pochodzi z lat 1974-1979.






Kościół św. Józefa Rzemieślnika, Zgromadzenie Misji św. Wincentego a Paulo
       Konstruktywizm to modernistyczny styl w sztuce XX wieku, stosujący w dziełach harmonijną geometryzację kształtów w postaci: kół, trójkątów, kwadratów, czy linii. Kościół św. Józefa Rzemieślnika oraz przylegające do niego Zgromadzenie Misji św. Wincentego a Paulo na wrocławskim Przedmieściu Oławskim stanowi awangardową i funkcjonalną budowlę świątynną. Należy uznać, iż zainaugurował ścieżkę, którą podążyło wiele kościołów zaprojektowanych i postawionych w XX wieku, w duchu modernistycznym oraz postmodernistycznym. Jego wyrafinowana prostota wynikająca z architektury modernistycznej odznacza się nie tylko walorem artystycznym, ale też walorem rzemieślniczym, co nawiązuje do patrona świątyni. Założenia konstruktywizmu wyrażono przykładowo w bryle obiektu oraz okrągłych oknach, czy półkoliście zakończonych portalach, zarówno przed ołtarzem środkowym i przed ołtarzami bocznymi, jak też  przy portalu wejściowym z drzwiami i latarniami. Konstruktywizm uobecnia się również w zjawiskowym krzyżu wspartym na hostii, przy projekcie którego architekci zagrali sobie, ironicznie rzecz ujmując, w kółko i krzyżyk z bardzo artystycznym, rzemieślniczym oraz teologiczno-filozoficznym wynikiem – wcześniej, w jego miejscu, znajdowała się mozaika z niezliczonych kawałków kolorowego szkła przedstawiająca patrona obiektu. Obiekt autorstwa Joachima von Ohlena pochodzi z roku 1933.





Kościół Jezusa Chrystusa Króla
       Dekonstruktywizm to postmodernistyczny styl w sztuce XX wieku stosujący w dziełach chaotyczną geometryzację kształtów w postaci: kół, trójkątów, kwadratów, czy linii. Kościół Jezusa Chrystusa Króla na wrocławskim Szczepinie przypomina namiot. Nawiązuje on tym do starotestamentowego święta namiotów symbolizującego spotkanie z Bóstwem. W nawiązaniu tym pod względem architektury objawia się sztuka ludowa oraz dekonstruktywizm, który jako metamorfoza konstruktywizmu również stawiał na geometryzację kształtów, ale nie harmonijną, a chaotyczną. Założenia dekonstruktywizmu wyrażono przykładowo w bryle obiektu oraz w formach sufitów wieży sprawiających wrażenie kryształowego nieboskłonu. Ciekawe rozwiązanie wystrojowe zastosowano w prezbiterium, gdzie zamiast krzyża umieszczono potężną figurę Jezusa Chrystusa jako Króla, czyli największą rzeźbę sakralną na Dolnym Śląsku, a pod nią tabernakulum w kształcie kuli ziemskiej. Obiekt autorstwa Witolda Jerzego Molickiego pochodzi z lat 1987-1991.



Kościół św. Stanisława Kostki
       Architektura high-tech to postmodernistyczny styl w sztuce XX/XXI wieku, wykorzystujący w konstrukcji obiektu i w jego architekturze wysokie technologie. Jeden z najbardziej specyficznych obiektów sakralnych w regionie, czyli kościół św. Stanisława Kostki, stoi na wrocławskich Hubach. Z jednej strony kryje architektoniczny postęp, wznosząc się na szczyty postmodernizmu, z drugiej strony kryje architektoniczne wzorce stosowane od stuleci, składając hołd minionym epokom. W architekturze high-tech kryją się więc tak naprawdę stare trendy, aczkolwiek w zupełnie nowym interesującym, wydaniu. Obiekt składa się z domu parafialnego, przewiązki, dzwonnicy i dwóch pylonów z umieszczonym pomiędzy nimi oknem, otwierających właściwą, rozmieszczoną prostokątnie powierzchnię kościoła. Budowla o charakterze masywnej bryły z zewnątrz, wewnątrz posiada klasyczne dla świątyni elementy, takie jak empora, prezbiterium, rozciągnięta między nimi nawa środkowa oraz towarzyszące jej nawa boczna i kaplica. Obiekt autorstwa Stefana Muellera pochodzi z lat 1984-2006.


Grzegorz Sobczak - Przewodnik po Wrocławiu

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz